De aangifte van nalatenschap,
van eerste vraag tot betaling.

Wat is een aangifte van nalatenschap?

Een aangifte van nalatenschap is het overzicht waarmee de belastingdienst de erfbelasting kan berekenen. U beschrijft wie overleden is, wie iets verkrijgt, welke bezittingen en schulden er zijn en welke andere gegevens fiscaal meetellen. Denk aan een foto van de vermogenssituatie op de overlijdensdatum, aangevuld met informatie die de fiscale wet verlangt.

Die foto vertelt nog niet wie morgen de sleutel krijgt of op welke rekening het geld wordt gestort. Daarvoor zijn andere afspraken en formaliteiten nodig.

Voor het opstellen van de aangifte bent u niet verplicht een notaris in te schakelen. U kunt ze zelf indienen. Voor andere verrichtingen, zoals een verwerping of bepaalde akten, is de tussenkomst van de notaris wel nodig. Bij een huwelijkscontract, schenkingen, een onderneming of buitenlandse goederen is de voorafgaande juridische analyse bijzonder belangrijk.

1. De opdracht en de termijn vastleggen

We starten bij de overlijdensdatum, de plaats van overlijden en de fiscale woonplaatsen. Dat bepaalt mee welke administratie bevoegd is en welke kalender we moeten volgen. In Vlaanderen bedraagt de aangiftetermijn in beginsel vier maanden bij overlijden in België, vijf maanden bij overlijden in de Europese Economische Ruimte en zes maanden daarbuiten.

Spreek af voor wie het kantoor optreedt en of de opdracht alleen de aangifte omvat of ook de verdere afwikkeling. Een eerste telefoontje is nog geen bevestiging dat alle werkzaamheden zijn opgenomen.

Praktische tip. Noteer naast de wettelijke einddatum een vroegere datum voor het aanleveren van uw stukken. Zo blijft er tijd om het ontwerp te bespreken. Wacht niet op een uitnodiging van Vlabel: ook zonder die brief kan u aangifteplichtig zijn.

2. Vaststellen wie erft en wat tot de erfenis behoort

Voordat we bedragen invullen, moeten we de juiste personen en rechten kennen. Een huwelijkscontract kan bepalen dat bepaalde goederen eerst naar de langstlevende gaan. Een testament kan iemand een bepaald goed of een aandeel toekennen. Daarom begint het dossier bij de documenten, niet bij het optellen van bankrekeningen.

Praktische tip. Schrijf bij een onduidelijk punt “nog te onderzoeken”. Vul een vermoeden niet in alsof het een vaststaand feit is.

3. Gegevens en bewijsstukken verzamelen

We hebben informatie nodig over het vermogen op de overlijdensdatum. Een recent rekeningoverzicht kan handig zijn, maar is niet hetzelfde als het saldo op die datum. Ook een lening moet met het juiste openstaande bedrag worden opgenomen.

Maak per onderwerp een eenvoudige lijst: bank, verzekering, vastgoed, lening en overige bezittingen. Voeg bij elk onderdeel toe welk bewijs u hebt en wat nog ontbreekt. Vermeld ook een rekening waarvan u niet weet of ze nog bestaat.

Praktische tip. Stuur nieuwe informatie gebundeld door met één korte toelichting. Bijvoorbeeld: “Dit is de tweede verzekeringspolis; de eerste bezorgde ik vorige week.” Zo vermijdt u dat een aanvulling voor een vervanging wordt gehouden.

4. Ook schenkingen en verzekeringen bekijken

Niet alles wat fiscaal relevant is, staat nog op een rekening van de overledene. Een vroegere gift of een uitkering uit een levensverzekering kan ook een rol spelen. Vermeld daarom de contracten en overschrijvingen; beslis niet zelf dat iets “buiten de erfenis” valt.

Voor niet-geregistreerde roerende schenkingen vanaf 1 januari 2025 geldt in Vlaanderen een risicoperiode van vijf jaar. Voor zulke schenkingen van vóór die datum blijft de periode van drie jaar gelden. De datum en registratie zijn dus belangrijk. Of en hoe een gift in uw aangifte moet worden verwerkt, moet concreet worden nagegaan.

5. Waarderingen en aftrekbare kosten onderbouwen

Het gaat om verdedigbare waarden, niet om een bedrag dat het beste uitkomt. Voor een woning bekijken we welke waarderingsmethode geschikt is. Voor een kunstwerk, niet-beursgenoteerde aandelen of een buitenlands goed kan bijkomende expertise nodig zijn.

Voor bepaalde schulden en begrafeniskosten kan een forfait gelden, een vast bedrag volgens fiscale regels. In andere gevallen worden werkelijke kosten bewezen. De keuze vraagt afweging; niet elke uitgave die de familie na een overlijden doet, is fiscaal aftrekbaar.

Praktische tip. Bewaar voor vastgoed foto’s, informatie over gebreken en een eventueel verslag. “De buurman kreeg dit bedrag” is op zichzelf geen onderbouwde schatting. Lees ook de drie manieren om een woning te waarderen.

6. Het ontwerp samen nalezen

Het ontwerp is het moment om na te gaan of het dossier uw werkelijke situatie weergeeft. Lees dus niet alleen het totaalbedrag. Controleer namen, aandelen, bezittingen, schulden en de antwoorden over eerdere verrichtingen.

U hoeft niet elke fiscale term te beheersen. Kunt u een onderdeel niet in uw eigen woorden uitleggen, vraag dan wat het betekent en waarop het bedrag gebaseerd is. Het kantoor vertaalt de juridische verwerking; u helpt controleren of de feiten volledig zijn.

• Zijn alle banken, verzekeringen en goederen vermeld?
• Zijn de bedragen gekoppeld aan de juiste datum en eigenaar?
• Zijn schulden en bijzondere afspraken juist beschreven?
• Is duidelijk voor wie deze aangifte wordt ingediend?

Praktische tip. Bevestig niet alleen “akkoord”. Meld eerst elke twijfel, ook als u vreest dat die voor vertraging zorgt. Een onopgeloste vraag verdwijnt niet door te tekenen.

7. Ondertekenen of rechtsgeldig vertegenwoordigen

Een gezamenlijke aangifte vraagt het akkoord van de aangevers of hun bevoegde vertegenwoordigers. Eén familielid dat de administratie organiseert, kan niet vanzelf voor de anderen tekenen. Wie een volmacht geeft, moet weten welke handeling die volmacht dekt.

Bij een aangifte via ERFonline zijn de digitale handtekeningen onderdeel van de procedure. Een aangifte die klaarstaat om te ondertekenen, is nog niet ingediend. Bij onenigheid moet worden onderzocht of een aanpassing of een afzonderlijke aangifte nodig is.

Praktische tip. Deel geen eID-pincode of itsme-toegang. Als iemand u helpt, blijft uw eigen toestemming nodig. Bespreek een volmacht wanneer vertegenwoordiging de juiste oplossing is.

8. Indienen en het ontvangstbewijs bewaren

De indiener verstuurt de definitieve aangifte met de vereiste bijlagen. Pas daarna controleert u of de indiening effectief gelukt is. In ERFonline is de status “Ingediend”, samen met de ontvangstmelding, het relevante controlemoment. Een status “Akkoord” betekent dat de aangifte kan worden ingediend, niet dat dit al gebeurd is.

Dreigt de termijn niet gehaald te worden, neem dan vóór het verstrijken contact op. Uitstel moet tijdig worden aangevraagd. Toegestaan uitstel neemt een belastingverhoging bij indiening na de wettelijke termijn niet automatisch weg.

Praktische tip. Bewaar het ontvangstbewijs bij de exacte versie die werd ingediend. Een los ontwerp zonder datum bewijst niet wat de belastingdienst ontvangen heeft.

9. Het aanslagbiljet controleren en betalen

De Vlaamse Belastingdienst berekent de belasting en bezorgt een aanslagbiljet. Dat is de officiële afrekening van de overheid. Vergelijk het met de aangifte en de raming. Betaal uiterlijk op de datum die op het aanslagbiljet staat. Vlabel vermeldt op zijn betaalpagina in beginsel twee maanden na de verzendingsdatum.

De belasting kan verschuldigd zijn terwijl een woning nog niet verkocht of de erfenis nog niet verdeeld is. Bespreek daarom tijdig hoe u de betaling zult financieren.

Praktische tip. Noteer wie welk bedrag betaalt en met welke mededeling. Gaat betalen moeilijk, wacht dan niet tot de vervaldag. Bekijk met het kantoor en Vlabel welke mogelijkheden onderzocht kunnen worden.

10. Een fout of nieuw gegeven opvolgen

Een verkeerd overgenomen bedrag, een vergeten rekening en een nieuwe gebeurtenis zijn niet dezelfde situatie. De juiste reactie kan een verbeterende of nieuwe aangifte zijn, of een bezwaar tegen de aanslag. Meld het probleem met het bijbehorende document en de datum waarop u het ontdekte.

Voor een bezwaar tegen een Vlaamse belasting geldt in beginsel drie maanden vanaf de ontvangst volgens de toepasselijke regels. Bij verzending per post wordt daarvoor gerekend vanaf de derde werkdag na de verzenddatum. Een bezwaar schort de betalingstermijn niet op.

Praktische tip. Neem niet aan dat een gewone vraag aan een dienst hetzelfde is als een geldig bezwaar. Vraag of de vereiste formele stap gezet is.

Wie bewaakt wat?

Goede begeleiding betekent dat niemand hoeft te raden wie aan zet is. Onderstaande verdeling is het vertrekpunt; we leggen de concrete opdracht met u vast.

De notaris beslist niet in uw plaats of u een woning verkoopt of een erfenis aanvaardt. De belastingdienst bepaalt de aanslag. Banken en andere instellingen voeren hun eigen controles uit. De aangifte laten opmaken betekent ook niet dat verzekeringen, abonnementen en het dagelijkse beheer automatisch zijn overgenomen.